ย
Deskripsi Masalah :
Kemajuan teknologi memudahkan semua orang untuk mengakses semua hal dengan cukup mudah. Di antaranya adalah kemudahan untuk mengakses hal-hal seputar keagamaan dan lain sebagainya. Saat ini kita juga bisa mengaji lewat media sosial youtube atau yang lainnya. Kita juga menerima sanad kitab yang banyak dikaji oleh para Kyai lewat pengajian virtual di media sosial Youtube ataupun medsos lainnya.
Pertanyaan :
Bagaimanakah validitas sanad keilmuan orang-orang yang hanya mengaji melalui media sosial atau media lainya tanpa ada pertemuan secara langsung antara murid dan guru?
ย Jawaban :
Sanad keilmuan dengan cara tersebut dapat diakui dengan syarat gurunya harus alim dan muridnya harus memiliki sifat Mudrik (bisa memahami apa yang disampaikan) serta mampu berkonsentrasi dengan penuh. Adapun mengenai ta’allum (belajar) dan mengambil nasihat dari media tersebut diperbolehkan dengan syarat pematerinya ahli dalam ilmu agama dan videonya tidak terpotong โ potong.
Penjelasan :
Sanad atau Isnad merupakan bagian terpenting dalam agama Islam. Kemurnian ajaran agama Islam dapat terjaga melalui sanad keilmuan dari seorang guru ke guru.
Munculnya banyak paham-paham menyimpang dan sesat, kebanyakan ditimbulkan karena tidak memperhatikannya masalah sanad ini. Sehingga kadang kita ketahui, ada seseorang yang belajar dari sebuah buku terjemahan saja atau mungkin dari sebuah situs di internet yang tidak jelas, kemudian orang tersebut memahaminya dengan pemikirannya yang tidak sesuai dengan maksud sebenarnya atau kadang salah paham dengan maknanya. Maka jadilah pemahamannya tersebut telah menyesatkan dirinya dan bahkan orang lain.
Abdullah bin Mubarak, salah satu murid Imam Malik berkata:
ุงูุฅูุณูููุงุฏู ู ููู ุงูุฏูููููู ููููููููุง ุงูุฅูุณูููุงุฏู ููููุงูู ู ููู ุดูุงุกู ู ูุง ุดูุงุกู
โIsnad / Sanad merupakan bagian dari agama, dan apabila tidak ada sanad maka orang akan seenaknya mengatakan apa yang ingin ia katakan.โ
Sufyan Ats-Tsauri berkata:
ุงูุฅูุณูููุงุฏู ุณูููุงุญู ุงูู ูุคูู ููู ููุฅูุฐูุง ููู ู ูููููู ู ูุนููู ุณูููุงุญู ููุจูุฃูููู ุณูููุงุญู ููููุงุชููู
โSanad / Isnad adalah senjata orang mukmin, jika ia tidak memiliki senjata maka dengan apa ia berperang?โ
para ulama di antaranya imam Malik bin Anas, Ibnu Sirin dan selain keduanya berkata:
ุฅูููู ููุฐูุง ุงูุนูููู ู ุฏููููู ุ ููุงููุธูุฑูููุง ุนูู ูููู ุชูุฃูุฎูุฐูููุง ุฏูููููููู ู
โSesungguhnya ilmu ini adalah agama, maka perhatikanlah dari siapa kamu mengambil agamamau / ilmumuโ.
Imam Syafiโi berkata:
ู ูุซููู ุงูุฐููู ููุทูููุจู ุงูุญูุฏูููุซู ุจููุงู ุฅูุณูููุงุฏู ููู ูุซููู ุญูุงุทูุจู ูููููู ููุญูู ููู ุญูุฒูู ูุฉู ุญูุทูุจู ุ ูููููููู ุฃูููุนูู ูููููู ููุงููุฏูุฑูู
โYang mencari ilmu tanpa sanad adalah bagaikan pencari kayu bakar dimalam hari yang gelap dan membawa pengikat kayu bakar yang didalamnya terdapat ular berbisa yang mematikan dan ia tak mengetahuinyaโ.
Lantas, jika kita sudah mengetahui pentingnya Sanad/Isnad keilmuan Islam, bagaimana dengan realita yang ada? Banyak dari para Kyai selain memberikan ijazah sanad kepada para santri melalui metode talaqqi (bertemu langsung anatara murid dan guru), para kyai juga memberikan sanad melalui metode live streaming. Metode seperti ini tentu sangat bermanfaat kepada para santri yang sudah boyong yang tidak memungkinkan bertatap muka langsung dengan Kyainya.
Apakah ijazah sanad tersebut bisa diakui menurut Syariat?
Sanad keilmuan dengan cara tersebut dapat diakui secara syariat berdasarkan Qoul Ulamaโ,
ููููุงูู ุงูุณูููููู ููุณูู ูุนููููู ู ููู ุนูุงุฆูุดูุฉู ููุบูููุฑูููุง ู ููู ุฃูู ููููุงุชู ุงูู ูุคูู ููููููู ููููููู ููุญูุฏููุซููู ู ููู ููุฑูุงุกู ุญูุฌูุงุจู
โUlamaโ Salaf biasa mendengarkan Sayyidah Aisyah r.a. dan dari istri-istri Nabi yang lain dalam keadaan mereka membaca Hadist dari balik tirai.โ
ย
Asy-Syeikh as-Sayyid Yusuf Bakhour al-Hasani menyampaikan bahwa,
โMaksud dari pengijazahan sanad itu adalah agar kamu belajar agama Islam bukan sekadar untuk meriwayatkan tetapi juga untuk meneladani orang yang kamu mengambil sanad daripadanya, dan orang yang kamu ambil sanadnya itu juga meneladani orang yang di atasnya di mana dia mengambil sanad daripadanya dan begitulah seterusnya hingga berujung kepada kamu meneladani Rasulullah shallallahu โalaihi wasallam. Dengan demikian, keterjagaan al-Qurโan itu benar-benar sempurna baik secara lafadz, makna dan pengamalanโ
ุงูู ุฌู ูุน ุดุฑุญ ุงูู ูุฐุจ (1/ 36)
ูุงููุง ููุง ูุฃุฎุฐ ุงูุนูู ุฅูุง ู ู ู ูู ูุช ุฃูููุชู ูุธูุฑุช ุฏูุงูุชู ูุชุญููุช ู ุนุฑูุชู ูุงุดุชูุฑุช ุตูุงูุชู ูุณูุงุฏุชู: ููุฏ ูุงู ุงุจู ุณูุฑูู ูู ุงูู ูุฎูุงุฆู ู ู ุงูุณูู ูุฐุง ุงูุนูู ุฏูู ูุงูุธุฑูุง ุนู ู ุชุฃุฎุฐูู ุฏูููู : ููุง ูููู ูู ุฃูููุชู ุงูุชุนููู ุฃู ูููู ูุซูุฑ ุงูุนูู ุจู ููุจุบู ู ุน ูุซูุฑุฉ ุนูู ู ุจุฐูู ุงููู ูููู ูู ู ุนุฑูุฉ ูู ุงูุฌู ูุฉ ุจุบูุฑู ู ู ุงููููู ุงูุดุฑุนูุฉ ูุงููุง ู ุฑุชุจุทุฉ ููููู ูู ุฏุฑุจุฉ ูุฏูู ูุฎูู ุฌู ูู ูุฐูู ุตุญูุญ ูุงุทูุงุน ุชุงู : ูุงููุง ููุง ุชุฃุฎุฐ ุงูุนูู ู ู ู ูุงู ุฃุฎุฐู ูู ู ู ุจุทูู ุงููุชุจ ู ู ุบูุฑ ูุฑุงุกุฉ ุนูู ุดููุฎ ุฃู ุดูุฎ ุญุงุฐู ูู ู ูู ูุฃุฎุฐู ุฅูุง ู ู ุงููุชุจ ููุน ูู ุงูุชุตุญูู ูููุซุฑ ู ูู ุงูุบูุท ูุงูุชุญุฑูู
ุงูููุช ุนูู ู ูุฏู ุฉ ุงุจู ุงูุตูุงุญ ููุฒุฑูุดู ( 3 / 514 )
ูุงููุฑู ุจูู ุงูุฒู ุงููู ุฃู ุงูุณูู ุฑุถู ุงููู ุชุนุงูู ุนููู ูุงููุง ูุฌู ุนูู ุงูุญุฏูุซ ู ู ุตุญู ุงููุงุณ ูุตุฏูุฑ ุงูุฑุฌุงู ูุฏุนุช ุงูุญุงุฌุฉ ุฅูู ุงูุณู ุงุน ุฎููุง ู ู ุงูุชุฏููุณ ูุงูุชูุจูุณ ูููุฐุง ูุงู ุดุนุจุฉ ูููู ุฅูู ูุฃูุธุฑ ุฅูู ูู ูุชุงุฏุฉ ูุฅู ูุงู ุณู ุนุช ูุชุจุช ูุฅู ูุงู ุนู ููุงู ูู ุฃูุชุจ ูุฐูู ูุฃููู ุฑุจู ุง ูุชุจูุง ูุฏูุณูุง ุจุงูุนูุนูุฉ ูุฅุฐุง ุฑูู ุฐูู ุงููุชุงุจ ุฅุฌุงุฒุฉ ุชููู ุงูุฑุงูู ุนูู ุฃู ุงูุนูุนูุฉ ุณู ุงุน ููุง ุฃุณู ุน ู ูู ุงูุญุฏูุซ ูุญุฑู ูุจูู ุฃู ุณุฆู ูุงูุฌูุก ุฅูู ุงูุชุจููู ููุฐุง ุจุฎูุงู ู ุง ุจุนุฏ ุชุฏููู ุงููุชุจ ูู ุนูู ุงูู ุชู ูุงูุณูุฏ ูุฅู ูุงุฆุฏุฉ ุงูุฑูุงูุฉ ุฅุฐุง ุฅูู ุง ูู ุงุชุตุงู ุณูุณูุฉ ุงูุฅุณูุงุฏ ุจุงููุจู ุตูู ุงููู ุนููู ูุณูู ุชุจุฑูุง ูุชูู ูุง ูุฅูุง ูุงูุญุฌุฉ ุชููู ุจู ุง ูู ุงูุณูู ููุญููุง ููุนุฑู ุงูููู ูุงูุถุนูู ูุชุจ ุงูุฌุฑุญ ูุงูุชุนุฏูู ููู ุง ุฐูุฑุชู ู ู ุงููุฑู ุจูู ุงูุนุตุฑูู ูุงู ุงูู ุชูุฏู ูู ูุฑููู ุญุฏูุซุง ุฅูุง ู ุณูุฏุง ููุณู ูู ู ุง ููุณ ุจู ุณูุฏ ุชุนูููุง ูุตุงุฑ ุงูู ุชุฃุฎุฑูู ูุตูุบูู ูุชุจ ุงูุฃุญูุงู ููุญููุง ู ุญุฐููุฉ ุงูุฃุณุงููุฏ ุฅุญุงูุฉ ุนูู ู ุง ูุฑุฑู ุงูุฃูููู ูุงุชูุงูุง ูุฅู ูุคูุงุก ุงูู ุญุฏุซูู ูุตุญุญูู ุงูุณู ุงุน ุนูู ุนุงู ู ูุง ูุนุฑู ู ุนูู ู ุง ูุณู ุน ุฎุตูุตุง ุฅุฐุง ุนู ุฑ ูุจุนุฏ ุนูุฏู ุจุณู ุงุน ู ุง ุณู ุน ูุฅูู ูุฏ ููุณู ููุง ูุนุฑู ุฃูู ูุฏ ุณู ุนู ุฅูุง ุจูุฌูุฏ ุงุณู ู ูู ุงูุทุจูุฉ ูุฃู ูุฑู ุจูู ุงูุณู ุงุน ุนูู ู ุซู ูุฐุง ูุจูู ุฃู ูููู ุฃุฌุฒุช ูู ุฃู ุชุฑูู ุนูู ุงููุชุงุจ ูุฅุฐ ูุฏ ุจุงู ู ุง ุฐูุฑุชู ุฃู ูุงุฆุฏุฉ ุงูุฑูุงูุฉ ุจุนุฏ ุชุฏููุฑ ุงูุณูู ุฅูู ุง ูู ุงุชุตุงู ุงูุณูุฏ ูุณูุณูุฉ ุงูุฑูุงูุฉ ูุฐูู ุญุงุตู ุจุงูุฅุฌุงุฒุฉ ููุฌุจ ุฃูุง ูููู ุจูู ุงูุฅุฌุงุฒุฉ ู ุจูู ุงูุณู ุงุน ูุฑู ูุนู ูู ุฃุชูู ุดูุฎ ุญุงุฐู ุจุนูู ุงูุญุฏูุซ ูููุงุฆุฏู ูุงูุช ุงูุฑูุงูุฉ ุดู ุงุนุง ุฃููู ูู ุง ูุณุชูุงุฏ ู ูู ููุช ุงูุณู ุงุน ูุง ูููุฉ ุฑูุงูุฉ ุงูุณู ุงุน ุนูู ุงูุฅุฌุงุฑุฉ ูุฃู ุชูู ุงูู ุงุฆุฏุฉ ุชููู ุนู ุงูุฑูุงูุฉ ุจุฏููู ู ุง ูู ูุฑุฆ ุนููู ุงูุญุฏูุซ ุนูุง ุชูููุง ูุง ุฑูุงูุฉ ูุงููู ุฃุนูู . ุงูุชูู
ย ู ูุฏู ุฉ ุงุจู ุงูุตูุงุญ ( ุต : 36 )
ุฃุญุฏูุง ุงูุฅุณูุงุฏ ุงูู ุนูุนู ููู ุงูุฐู ููุงู ููู ( ููุงู ุนู ููุงู ) ุนุฏู ุจุนุถ ุงููุงุณ ู ู ูุจูู ุงูู ุฑุณู ูุงูู ููุทุน ุญุชู ูุชุจูู ุงุชุตุงูู ุจุบูุฑู . ูุงูุตุญูุญ โ ูุงูุฐู ุนููู ุงูุนู ู – ุฃูู ู ู ูุจูู ุงูุฅุณูุงุฏ ุงูู ุชุตู ุ ูุฅูู ูุฐุง ุฐูุจ ุงูุฌู ุงููุฑ ู ู ุฃุฆู ุฉ ุงูุญุฏูุซ ูุบูุฑูู . ูุฃูุฏุนู ุงูู ุดุชุฑุทูู ููุตุญูุญ ูู ุชุตุงููููู ููู ููุจููู ููุงุฏ ( ุฃุจู ุนู ุฑ ุจู ุนุจุฏ ุงูุจุฑ ุงูุญุงูุธ ) ูุฏุนู ุฅุฌู ุงุน ุฃุฆู ุฉ ุงูุญุฏูุซ ุนูู ุฐูู ุ ูุงุฏุนู ( ุฃุจู ุนู ุฑู ุงูุฏุงูู ) – ุงูู ูุฑุฆ ุงูุญุงูุธ – ุฅุฌู ุงุน ุฃูู ุงูููู ุนูู ุฐูู ุ ููุฐุง ุจุดุฑุท ุฃู ูููู ุงูุฐูู ุฃุถููุช ุงูุนูุนูุฉ ุฅูููู ูุฏ ุซุจุชุช ู ูุงูุงุฉ ุจุนุถูู ุจุนุถุง ู ุน ุจุฑุงุกุชูู ู ู ูุตู ุฉ ุงูุชุฏููุณ ุ ูุญููุฆุฐ ูุญู ู ุนูู ุธุงูุฑ ุงูุงุชุตุงู ุฅูุง ุฃู ูุธูุฑ ููู ุฎูุงู ุฐูู ุ ููุซุฑ ูู ุนุตุฑูุง ูู ุง ูุงุฑุจู ุจูู ุงูู ูุชุณุจูู ุฅูู ุงูุญุฏูุซ ุงุณุชุนู ุงู (ุนู) ูู ุงูุฅุฌุงุฒุฉ ูุฅุฐุง ูุงู ุฃุญุฏูู : ูุฑุฃุช ุนูู ููุงู ุนู ููุงู ุฃู ูุญู ุฐูู ูุธู ุจู ุฃูู ุฑูุงู ุนูู ุจุงูุฅุฌุงุฒุฉ . ููุง ูุฎุฑุฌู ุฐูู ู ู ูุจูู ุงูุงุชุตุงู ุนูู ู ุงูุง ูุฎูู ูุงููู ุฃุนูู
ุงูุซุงูู ุงุฎุชูููุง ูู ููู ุงูุฑุงูู ( ุฃู ููุงูุง ูุงู ูุฐุง ููุฐุง ) ูู ูู ุจู ูุฒูุฉ ( ุนู ) ูู ุงูุญู ู ุนูู ุงูุงุชุตุงู ุฅุฐุง ุซุจุช ุงูุชูุงูู ุจูููู ุง ุญุชู ูุชุจูู ููู ุงูุงููุทุงุน ุ ู ุซุงูู : ู ุงูู ุนู ุงูุฒูุฑู : ุฃู ุณุนูุฏ ุจู ุงูู ุณูุจ ูุงู ูุฐุง ูุฑูููุง ุนู ู ุงูู ุฑุถู ุงููู ุนูู ุฃูู ูุงู ูุฑู ( ุนู ููุงู ) ู ( ุฃู ููุงูุง ) ุณูุงุก ูุนู ( ุฃุญู ุฏ ุจู ุญูุจู ) ุฑุถู ุงููู ุนูู : ุฃููู ุง ููุณุง ุณูุงุก ุ ูุญูู ( ุงุจู ุนุจุฏ ุงูุจุฑ ) ุนู ุฌู ููุฑุง ุฃูู ุงูุนูู : : ุฃู ( ุนู ) ู ( ุฃู ) ุณูุงุก ูุฃูู ูุง ุงุนุชุจุงุฑ ุจุงูุญุฑูู ูุงูุฃููุงุธ ูุฅูู ุง ูู ุจุงูููุงุก ูุงูู ุฌุงูุณุฉ ูุงูุณู ุงุน ุงูุณูุงู ุฉ ูุงูู ุดุงูุฏุฉ ูุนูู ู ุน ุงูุณูุงู ุฉ ู ู ุงูุชุฏููุณ ูุฅุฐุง ูุงู ุณู ุงุน ุจุนุถูู ู ู ุจุนุถ ุตุญูุญุง ูุงู ุญุฏูุซ ุจุนุถูู ุนู ุจุนุถ – ุจุงู ููุธ ูุฑุฏ – ู ุญู ููุง ุนูู ุงูุงุชุตุงู ุญุชู ูุชุจูู ููู ุงูุงููุทุงุน ุ ูุญูู ุงุจู ุนุจุฏ ุงูุจุฑ ุนู ุฃุจู ุจูุฑ ุงูุจุฑุฏูุฌู : ุฃู ุญุฑู ( ุฃู ) ู ุญู ูู ุนูู ุงูุงููุทุงุน ุญุชู ูุชุจูู ุงูุณู ุงุน ูู ุฐูู ุงูุฎุจุฑ ุจุนููู ู ู ุฌูุฉ ุฃุฎุฑู . ููุงู : ุนูุฏู ูุง ู ุนูู ููุฐุง ูุฅุฌู ุงุนูู ุนูู ุฃู ุงูุฅุณูุงุฏ ุงูู ุชุตู ุจุงูุตุญุงุจู ุณูุงุก ููู ูุงู ูุงู ุฑุณูู ุงููู ุตูู ุงููู ุนููู ูุณูู ุฃู : ุฃู ุฑุณูู ุงููู ุตูู ุงููู ุนููู ูุณูู ูุงู ุฃู : ุนู ุฑุณูู ุงููู ุตูู ุงููู ุนููู ูุณูู ุฃูู ูุงู ุฃู ุณู ุนุช ุฑุณูู ุงููู ุตูู ุงููู ุนููู ู ุณูู ูููู ูุงููู ุฃุนูู
ููุช : ููุฌุฏุช ู ุซู ู ุง ุญูุงู ุนู ุงูุจุฑุฏูุฌู ุฃุจู ุจูุฑ ุงูุญุงูุธ ููุญุงูุธ ุงูู ุญู ูุนููุจ ุจู ุดูุจุฉ ูู ู ุณูุฏู ุงููุญู ูุฅูู ุฐูุฑ ู ุง ุฑูุงู ุฃุจู ุงูุฒุจูุฑ ุนู ุงุจู ุงูุญูููุฉ ุนู ุนู ุงุฑ ูุงู : ุฃุชูุช ุงููุจู ุตูู ุงููู ุนููู ูุณูู ููู ูุตูู ูุณูู ุช ุนููู ูุฑุฏ ุนูู ุงูุณูุงู . ูุฌุนูู ู ุณูุฏุง ู ูุตููุง ุ ูุฐูุฑ ุฑูุงูุฉ ููุณ ุจู ุณุนุฏ ูุฐูู ุนู ุนุทุงุก ุฑุจุงุญ ุนู ุงุจู ุงูุญูููุฉ : ุฃู ุนู ุงุฑุง ู ุฑ ุจุงููุจู ุตูู ุงููู ุนููู ูุณูู ููู ูุตูู . . ูุฌุนูู ู ุฑุณูุง ู ู ุญูุซ ูููู ูุงู : ุฅู ุนู ุงุฑุง ูุนู ููู ููู ุนู ุนู ุงุฑ ูุงููู ุฃุนูู
ุงูุจุงุก ุงูุฑูุงุฏ ููุดูุฎ ู ุญู ุฏ ุณุนูุฏ ุจู ุงูุดูุฎ ุนุจุฏ ุงูุฑุญูู ุงูุณุงุฑุงูู – ( ุต 98 -99)
ููุงู ุงูุญุงูุธ ุฃุจู ุจูุฑ ู ุญู ุฏ ุจู ุฃุญู ุฏ ุฑุงุดุฏ ุจู ู ุนุฏุงู ุงูุซููู ุงูุฃุตุจูุงูู ุงูู ุชููู ุณูุฉ 309 ุฑุญู ู ุงููู ุชุนุงูู : ุจูุบูู ุงู ุงููู ุชุนุงูู ุฎุต ูุฐู ุงูุฃู ุฉ ุจุซูุงุซุฉ ุฃุดูุงุก ูู ูุนุทูุง ู ู ูุจููุง ู ู ุงูุฃู ู ุงูุฅุณูุงุฏ ูุงูุฃูุณุงุจ ูุงูุฅุนุฑุงุจ ุฅูู ููุฏ ุดุจููู ุจุชุดุงุจูู ูููุง ุชุนุฑู ุจุฃูู ูุชู ูุนุธู ู ููุนู ุ ูุงู ุณููุงู ุงูุซูุฑู ุฑุญู ู ุงููู ุชุนุงูู ุงูุฅุณูุงุฏ ุณูุงุญ ุงูู ุคู ู ูุฅุฐุง ูู ููู ู ุนู ุณูุงุญ ูุจุฃู ุดูุก ููุงุชู . ููุงู ุงูุฅู ุงู ุงูุดุงูุนู : ู ุซู ุงูุฐู ูุทูุจ ุงูุญุฏูุซ ุจูุง ุฅุณูุงุฏ ูู ุซู ุญุงุทุจ ููู ูุญู ู ุญุฒู ุฉ ุญุทุจ ุ ูููู ุฃูุนู ููู ูุงูุฏุฑู ุ ููุงู ุนุจุฏ ุงููู ุงูู ุจุงุฑู : ู ุซู ุงูุฐู ูุทูุจ ุฃู ุฑ ุฏููู ุจูุง ุฅุณูุงุฏ ูู ุซู ุงูุฐู ูุฑุชูู ุงูุณุทุญ ุจูุง ุณูู . ููุงู ุฃูุถุง : ุจูููุง ูุจูู ุงูููู ุงูููุงุฆู ูุนูู ุจุงูููุงุฆู ุงูุฅุณูุงุฏ ูุจุงูููู ุฃูู ุงูุจุฏุน ูู ู ุดุงูููู . ููุงู ุงูุฅู ุงู ุงูุฃูุฑุงุนู ููู ุฏูู ูุฑุณุงู ููุฑุณุงู ูุฐุง ุงูุฏูู ุฃุตุญุงุจ ุงูุฃุณุงููุฏ ุ ููุฐู ุงูููู ุงุช ููุซูุฑ ุบูุฑูุง ู ู ููู ุงุช ุงูุฃุฆู ุฉ ุงูุชู ุฌุงุกุช ูู ุงูุฅูุชู ุงู ุจุงูุณูุฏ ุฃู ุงูุฅุณูุงุฏ ุฏุนุช ุงูู ุชูุฏู ูู ู ู ุนูู ุงุก ุงูู ุณูู ูู ุ ุฃู ูุง ูุนุทูุง ุงูุฅุนุชุจุงุฑ ุงูุนุงู ูููุชุงุจ ุงูุง ุงุฐุง ูุงู ุฑุงููู ุงูุซูุฉ ุงูุถุงุจุท ุงูุนุงุฏู ูุฏ ูุฑุฃู ุนูู ู ุคููู ุฃู ูุงู ูุฏูู ุณูุฏ ู ุชุตู ุจูุฑุงุกุฉ ุงููุชุงุจ ูุชูููู ู ู ุดููุฎู ุนู ุดููุฎูู ุงูู ู ุคููู ุ ุฃู ุง ุงููุชุงุจ ุงูุฐู ูุฌุฏู ุงูุนุงูู ( ูุฌุงุฏุฉ ) ููู ูุณู ุนู ู ู ู ุคููู ููุง ูู ู ูู ุฅุฌุงุฒุฉ ููู ู ู ุจุงุจ ุงูุฎุจุฑ ุงูู ุชูุทุน ูุงูู ุฑุณู ูู ุง ูุฑุฑู ุนูู ุงุก ุงูู ุตุทูุงุญ ุ ููุฏ ู ูุน ุงูุงุฎุฐ ู ูู ู ุนุธู ุงูู ุญุฏุซูู ูุงููููุงุก ู ู ุงูู ุชูุฏู ูู ูุฃุฌุงุฑู ุงูู ุชุฃุฎุฑูู ูุชุนุฐุฑ ุดุฑุท ุงูุฑูุงูุฉ ูู ุงูุฃุนุตุงุฑ ุงูู ุชุฃุฎุฑุฉ ููุฐุง ููู ุง ููุซู ุจูุณุจุชู ุงูู ู ูููู ุฃู ุง ู ุง ูุง ููุซู ุจูุณุจุชู ููุง ุฅุนุชุฏุงุฏ ุจู ุจุงูุงุชูุงู ุ ูู ุง ูุฐู ููู ุฅูุง ููููู ุงูููู ุตุญูุญ ูุงูุชูุซูู ุชุงู ุง ุญุชู ุฅูุชูู ุฅูู ุงูุฌูุงู ุงููุงุญูุฉ ุนูู ุฃูุซู ุทุฑูู
ุงูุฅุชูุงู ูู ุนููู ุงููุฑุขู (1/ 273)
ุงูุฅุฌุงุฒุฉ ู ู ุงูุดูุฎ ุบูุฑ ุดุฑุท ุฌูุงุฒ ุงูุชุตุฏู ููุฅูุฑุงุก ูุงูุฅูุงุฏุฉ ูู ู ุนูู ู ู ููุณู ุงูุฃูููุฉ ุฌุงุฒ ูู ุฐูู ูุฅู ูู ูุฌุฒู ุฃุญุฏ ูุนูู ุฐูู ุงูุณูู ุงูุฃูููู ูุงูุตุฏุฑ ุงูุตุงูุญ ููุฐูู ูู ูู ุนูู ููู ุงูุฅูุฑุงุก ูุงูุฅูุชุงุก ุฎูุงูุง ูู ุง ูุชููู ู ุงูุฃุบุจูุงุก ู ู ุงุนุชูุงุฏ ููููุง ุดุฑุทุง ูุฅูู ุง ุฅุตุทูุญ ุงููุงุณ ุนูู ุงูุฅุฌุงุฒุฉ ูุฃู ุฃูููุฉ ุงูุดุฎุต ูุง ูุนูู ูุง ุบุงูุจุง ู ู ูุฑูุฏ ุงูุฃุฎุฐ ุนูู ู ู ุงูู ุจุชุฏุฆูู ููุญููู ููุตูุฑ ู ูุงู ูู ุนู ุฐูู ูุงูุจุญุซ ุนู ุงูุฃูููุฉ ูุจู ุงูุฃุฎุฐ ุดุฑุท ูุฌุนูุช ุงูุฅุฌุงุฒุฉ ูุงูุดูุงุฏุฉ ู ู ุงูุดูุฎ ููู ุฌุงุฒ ุจุงูุฃูููุฉ
ุชุฏุฑูุจ ุงูุฑุงูู
ุดุฎุตู ุนู ู ูุณู ุนู ุ ููุงู ุงูุณูู ูุณู ุนูู ู ู ุนุงุฆุดุฉ ูุบูุฑูุง ู ู ุฃู ูุงุช ุงูู ุคู ููู ููู ูุญุฏุซู ู ู ูุฑุงุก ุญุฌุงุจ



perubahan memang tidak dapat terelakan begitupun zaman, era digital sekarang yang memungkinkan semua dilakukan secra online, selama hal ini masih sesuai dengan maksud dan tujuan pada awal mula adanya hukum tersebut.